Een ‘curieuze moraal’. Joris Verheyen op zijn blog

Historicus Joris Verheyen schreef begin april op zijn blog over mijn boek, dat hem achterlaat met ‘een dubbel gevoel’, om niet te zeggen ‘grote twijfels… over de getrokken conclusies, de gevolgde methode en het bronnengebruik’. In helder proza zet hij uiteen dat ik een oude mythe vervang door een nieuwe, ‘die al even moralistisch is’. Hoe komt hij daarbij?

‘Mijn oogen zagen jou ergens ver, aan een rivier van Babylon de slavenketen dragen.’ Sandor van Leeuwen over Pressers gedichten 

In het Reformatorisch Dagblad van afgelopen vrijdag schrijft journalist (en oud-student) Sandor van Leeuwen een interessant stuk over de gedichten die Jacques Presser tijdens de Bezetting schreef over zijn weggevoerde vrouw Dé Appel. Wat stelde hij zich voor bij haar lot?

'Desondanks roept deze man weerstand op bij mij'. 
Reacties op de Universiteit van Nederland. 

Vorige week gingen de colleges online die ik gaf voor de Universiteit van Nederland - een prachtinstituut overigens. Het derde en vijfde van die colleges behandelen in zeer kort bestek de belangrijkste conclusies van mijn boek. Via het enigszins beschamende proces waarvoor de term autogoogelen is bedacht, vond ik enkele reacties die het memoreren waard zijn; niet omdat ze zo doordacht zijn, maar juist omdat ze zo ondoordacht zijn, zo intuïtief.

Een verhelderende discussie. Nog één maal Jaap Cohen

Jaap Cohen is een jonge historicus verbonden aan het NIOD die in april 2013 een tegelijkertijd redelijk en kritisch stuk over mijn boek schreef in nrc.next. Ook hem heb ik gevraagd nog eens te reflecteren op commentaar mijnerzijds. Anders dan Gans en Ensel of Baggerman en Dekker (die simpelweg weigeren hun kritiek te onderbouwen, hoe vriendelijk ik het ook vraag) en anders ook dan Guus Meershoek, die, vind ik, om de hete brei heendraait, gaf Cohen uitgebreid antwoord op mijn vragen. Dat leverde een verhelderende uitwisseling van argumenten op en een beter begrip van de kwestie die ons beiden interesseert. Het stelt me gerust dat rationeel discussiëren over dit onderwerp toch mogelijk blijkt.

Blijvend onbegrip. Nog één maal Guus Meershoek

Eind januari vorig jaar schreef mijn gewaardeerde collega Guus Meershoek een lang artikel in de Groene Amsterdammer over mijn boek. Ik vond dat een verwarrend stuk, omdat het enerzijds de vorm en toon heeft van een genadeloze weerlegging, maar anderzijds op de concrete argumentatie van het boek nauwelijks ingaat. Naar mijn idee praatte het, net als het kort tevoren gepubliceerde eerste stuk van Gans en Ensel, vooral langs het boek heen.

Geen zin in discussie. Nog één maal Evelien Gans en Remco Ensel 

Vorige week stuurde ik Evelien Gans en Remco Ensel, die inmiddels vier zeer negatief getoonzette stukken over mijn boek hebben gepubliceerd, de volgende mail: 

‘Een domme discussie’. Abram de Swaan in NRC/Handelsblad 

In NRC/Handelsblad van gisteren staat een groot interview met socioloog Abram de Swaan, naar aanleiding van zijn nieuwe boek over genociden. Die worden onder andere mogelijk gemaakt, zegt hij, door het niet willen weten ervan:

'In zekere zin is het voor u onprettig dat er nog Joden zijn die het kunnen navertellen'.
Nog één maal Arnold Heertje.

Eind 2012 schreef ik over de schimpscheuten die prof. Arnold Heertje op mij afvuurde, met als dieptepunt zijn vraag wat mijn grootouders tijdens de oorlog deden. Dat feit memoreerde ik afgelopen zomer in het interview in NRC/Handelsblad, inclusief de mededeling dat mijn grootouders voor zover ik weet brave lieden waren. Daarop hernam Heertje zijn tirade en stuurde mij in augustus de volgende e-mail, die ik voorzien van het cursieve commentaar terugstuurde:

'Zo hangt onzorgvuldig taalgebruik inderdaad samen met onzorgvuldig denken'.
Nog meer kritiek van Gans en Ensel.

In het Tijdschrift voor Geschiedenis van dit kwartaal staat mijn repliek op een in het vorige nummer gepubliceerd artikel van de hand van Evelien Gans en Remco Ensel. Dat is het vierde stuk dat Gans en Ensel aan mijn boek hebben gewijd. Het is in zoverre een verademing dat de insinuerende ondertoon van de vorige stukken afwezig is (al hebben we dat misschien aan de redactie te danken). Verder is het even potsierlijk als de vorige drie.

‘Dat is op zijn minst slap te noemen’. Nogmaals over Sytze van der Zee 

In de Volkskrant van vandaag maakt een mij onbekende briefschrijver (Jeroen Langbroek) bezwaar tegen de brief van Sytze van der Zee waarover ik hieronder al schreef: